De kunstschatten - Antwerpen, Churches and Tourism

De gotische Sint-Gummaruskerk was nog niet voltooid of de Lierenaars waren al volop bezig met de versiering van hun gebedshuis, waarvan de huidige kunstschatten nog ten overvloede getuigen. Het spanningsveld van de spiritualiteit concretiseerde zich onophoudelijk in een stroom van religieuze voorwerpen, die de gemeenschap mettertijd in consensus ''Kunst'' is gaan noemen. Wij vernoemen een aantal topstukken:

De gebrandschilderde glasramen

Het is een wonder - wellicht het zoveelste van Sint-Gummarus - dat nog een vijftiental gebrandschilderde glasramen uit de vijftiende en de zestiende eeuw de ontelbare krijgsbenden, legers, beeldenstormen en furies heeft overleefd. Van deze spiritueelste aller kunstuitingen schittert het allermooiste exemplaar in de Sint-Gummaruskerk. Het ontwerp van dit gebrandschilderde glasraam van de Brabantse School uit het derde kwart van de vijftiende eeuw werd zeer sterk beïnvloed door Rogier Van der Weyden, de schilder die samen met Jan Van Eyck en Robert Campin tot de grondleggers behoort van de Vlaamse Primitieven. Het stelt de kroning voor van de Heilige Maagd Maria door de Heilige Drievuldigheid. Zoals gebruikelijk in de Brabantse School werd het uitgevoerd in grisaille met enkele prachtige en warme kleurvakken. Het hoofdtafereel is gevat in een blauw medaillon omgeven door de evangelistensymbolen. Links- en rechtsonder bevinden zich de (onbekende) schenkers met hun patroonheiligen: Sint-Jan de Doper en Sint-Barbara.

Het koordoksaal

Het rijkelijk versierde koordoksaal is één van de weinige die in België bewaard zijn gebleven. Het werd van 1536 tot 1538 gemaakt door de Mechelse beeldhouwers Frans Mijnsheren en Jan Wisschavens in de laatgotische traditie met steen van Avesnes en Ecaussinnes. Als men de jubee frontaal aanschouwt, lijkt het geheel wel één groot stenen kantwerk. Die indruk wordt gewekt door het distelbladmotief dat overal, half opengewerkt, aanwezig is met daartussen de beelden van zestien (!) staties van de kruisweg, de evangelisten en de vier westerse kerkvaders. In het midden prijkt een omstreeks 1850 toegevoegd neogotisch torentje met het beeld van Sint-Gummarus en daaronder twee van zijn bekendste wonderen. De voorzijde is in drie vakken verdeeld met in de linkse en rechtse een portiekaltaar. Het rechtse H. Kruisaltaar is getooid met een geschilderde kalvarie (1644) van de Mechelaar Peeter Franchoys, die zich voor de gekruisigde Christus liet inspireren door zijn beroemde tijdgenoot Anton Van Dijck. Het linkse altaar van O.-L.-Vrouw van Zeven Weeën werd in 1658 voltooid door de gekende Antwerpse beeldhouwer Peeter Verbruggen de Oude.

De Colibranttriptiek

In het Sint-Barbarakoor hangt boven het O.-L.-Vrouw en Sint-Hubertusaltaar het kostbaarste schilderij van de Sint-Gummaruskerk: de Colibrantriptiek. Dit werk, één der laatste hoogstandjes van de laatgotiek (1516), wordt algemeen toegeschreven aan Goossen (soms ook wel Goswin genoemd) Van der Weyden. Jawel, kleinzoon van de beroemde Rogier! Vast en zeker leerde Goossen het penseel hanteren bij zijn grootvader in Brussel. De triptiek vertelt over de Zeven Vreugden en de Zeven Weeën van O.-L.-Vrouw met als centraal thema het huwelijk van Maria met Sint-Jozef. De laatgotische geest van de Vlaamse Primitieven overheerst, waarbij vooral opvalt: de zorg om het weergeven van de werkelijkheid tot in de kleinste details, het realisme, de stofuitdrukking, de overheerlijke kleuren en het gebruik van licht om een sterke ruimtelijke illusie te suggereren. Bij Goossen Van der Weyden, één der laatsten van de wereldvermaarde Eerste Vlaamse Schildersschool, merkt men bovendien nadrukkelijker het ontwaken van de prille renaissance in het noorden.

Laatste wijziging op 10/5/2003 door Claire Baisier