De Antwerpse Sint-Andrieskerk, een openbaring.

De ruimtewerking

Sint-Andrieskerk: grondplan in kruisvorm

De ruimtewerking van een kerk wordt mee bepaald door de afmetingen, de stijl, de symboliek en de lichtinval.

Afmetingen

de lengte: .. 77 m, met 26,5 m voor het koor
de breedte: middenschip: 11 m
schip en zijbeuken: 23,5 m
dwarsbeuken: 42 m
hoogte gewelven: van het schip: ca. 21 m
van het stergewelf in de viering: ca. 23 m
toren: 58 m hoog, vierkante bakstenen kern met een zijde van 5,5 m

Stijl

De gotische stijl wordt hier vertolkt door de lokale Brabants-gotische variant zoals die ook in de gelijktijdig gebouwde Sint-Jacobskerk en Sint-Pauluskerk terug te vinden is. Kenmerken zijn: de sobere buitenarchitectuur, de (pas in de 19de eeuw uitgevoerde) circulatiegang met borstwering vóór elk bovenlicht en de cilindrische zuilen op achtkantige sokkels, bekroond met een kapiteel met koolbladmotief. De beuken liggen onder een kruisribbengewelf, de viering onder een stergewelf en de koorsluiting onder een straalgewelf.

Symboliek

De kerk, met haar grondplan in de vorm van een Latijns kruis, een verwijzing naar Jezus’ kruis, is volgens de middeleeuwse traditie naar het oosten ‘georiënteerd’, indachtig de symboliek van het opkomende zonnelicht. Tijdens de misviering, die tot diep in de 20ste eeuw enkel ’s morgens doorgang vindt, richten de gelovigen zich naar Christus, ‘het Licht van de wereld’. De Mariakapel bevindt zich op de ereplaats: rechts op het kruisvormige grondplan (en dus aan de noordkant); vandaar dat het altaar waar Maria’s moeder Anna wordt vereerd, opgesteld staat tegen de noordelijke vieringpijler nabij de Mariakapel. De zuidelijke ligging van de Venerabelkapel en het Heilig-Kruisaltaar symboliseert het volle licht als zinnebeeld van Jezus’ stralende liefde. In de liefde is men bereid zich te geven tot het uiterste (op het kruis), vandaar het Heilig-Kruisaltaar tegen de zuidelijke vieringpijler. Dat liefdesoffer wordt als een levendige realiteit beleefd aan het Heilig-Sacramentsaltaar met als thema het Laatste Avondmaal.

Lichtinval

Bijzonder esthetisch en speels is de heldere lichtinval, zeker door de gebrandschilderde glasramen. Meerdere verrassingseffecten blijven verwondering afdwingen.

Om stil van te worden …