6de NACHT VAN DE KERKEN in Antwerpen
zaterdag 12 augustus 2017 van 19 tot 23 u.

ONZE-LIEVE-VROUWEKATHEDRAAL

Cluster Centrum

De roemrijke muziekgeschiedenis van de Antwerpse kathedrale kerk wordt volledig weerspiegeld in de talrijke beroemde organisten die sinds de voltooiing van de kerk in 1521 elkaar opvolgden. Zo ook de eeuwenoude traditie van de koorzang, sinds 1421 gekend als het Choraelhuys, dat in 1973 weer werd opgericht. Zangmeesters zoals de 15de-eeuwse Johannes Ockegem en Jacob Obrecht en zovele anderen, zijn tot op vandaag referenties in de polyfonische muziek.

De grote orgels speelden traditioneel een belangrijke rol bij het opluisteren van de diensten. Het majestueuze pas gerestaureerde doksaalorgel met zijn kast van Peter I Verbrugghen uit 1657 en zijn Schyvenorgel uit 1891 is de blikvanger op de Nacht van de kerken. TOPA-gidsen belichten het vroegere en huidige muziekleven in de kerk, vertellen alles over de beide orgels, want sinds 1993 is de kerk ook een ‘barokorgel’ rijk, het Metzlerorgel bij de zuidelijke kooromgang.

Het Kathedraalkoor verzorgt verschillende optredens met gregoriaanse en polyfonische zang o.l.v. Sebastiaan van Steenberge, begeleid door Peter Van de Velde op het Metzlerorgel.

 

Programma

19.00 u.: beiaardconcert

19.30 u. – 20.00 u.: orgelconcert door huisorganist Peter Van de Velde op het Metzlerorgel. Dit is tevens de start van een ‘orgelwandeling’. Hij speelt nadien op het orgel bespelen in de Sint-Walburgiskerk (20.30 u.) en in de Sint-Michiel en Petruskerk (21.30 u.). Het slotrecital in de Kristus Koningkerk (22.30 u.) wordt gespeeld door  Roberto Marini.

Vanaf 20.00 u. afwisselend het Kathedraalkoor, o.l.v. Sebastiaan van Steenberge (20 min.) en rondleidingen in de kerk aangeboden door TOPA-gidsen (max. 30 min).

Doorlopend: restauratie van het Schyvenorgel: powerpointpresentatie in de kapelaanssacristie.

meer informatie over de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal op deze pagina binnen de TOPA-website

 

Praktisch

Adres: Handschoenmarkt, A.-2000 é

Trein → NMBS Antwerpen Centraal + premetro 3, 5, 9, 15 (Linkeroever) of Tram 11, 12, 24 (Melkmarkt)
Tram → De Lijn
3, 5, 9, 15 (premetro Groenplaats)
4 (Groenplaats) 7 (Meirbrug) 11, 12, 24 (Melkmarkt)
Bus
22, 180/181/182/183 (Groenplaats); 30, 34 (Suikerrui/Steenplein)
Fietsstation → VELO-Antwerpen Velo 17/20 Groenplaats – 19 Eiermarkt

Het Pierre Schyvenorgel van de kathedraal (1891)

Pierre Schyven bouwde het orgel achter het historische front van Peter I Verbrugghen uit 1657 in de 19de-eeuwse symfonische stijl van Cavaillé-Coll. Het kon worden gebouwd dankzij een legaat van mej. Eugenia Kempeneers, die op 20 februari 1878 overleed. Op 17 december 1891 is het orgel in gebruik genomen met een concert door Joseph Callaerts, organist van de kathedraal.

In 1934 werd het orgel door de firma Stevens gerestaureerd. Bij de restauratie van de kathedraal in de jaren 70 van vorige eeuw werd het instrument door de firma Pels-d’Hondt gedemonteerd en in 1983 terug opgebouwd, zonder wijzigingen. Op 1 februari 1986 werd het weer in gebruik genomen met een concert door Stanislas Deriemaeker, vaste organist van de kathedraal.

De huidige grondige restauratie is op 11 augustus 2014 van start gegaan. Adviseur bij de werkzaamheden was Koos van de Linde. De restauratie wordt uitgevoerd door de firma Schumacher uit Eupen en zal midden 2017 voltooid zijn.

Technische gegevens

Grand Orgue 20
Positif 20
Récit 19
Bombarde 15
Pédale 16
Totaal aantal stemmen 90
Manuaalomvang C-g”’
Pedaalomvang C-f’
Toetstractuur Mechanisch
Registertractuur Mechanisch
Windlade(n) Sleeplade
Toonhoogte a’ = 440 Hz
Temperatuur Evenredig zwevend
Winddruk 95 mm (Récit), 105 mm (Positif), 110 mm (Grand Orgue, Bombarde en Pédale) en 155 mm (32′ en Barkermachine)

Dispositie
Grand Orgue:

Jeux de Fonds: Montre 16′, Bourdon 16′, Gambe 16′, Montre 8′, Diapason 8′, Flûte Harmonique 8′, Bourdon 8′, Salicional 8′, Viole di Gambe 8′, Quinte 5 1/3′, Prestant 4′, Mélophone 4′, Flûte Octaviante 4′, Nasard 2 2/3′.
Jeux de Mutation: Doublette 2′, Fourniture 6 à 7 rangs, Cornet 5 rangs (discant).
Jeux d’Anches: Bombarde 16′, Trompette 8′, Clairon 4′.
Positif (in zwelkast):

Jeux de Fonds: Quintatön 16′ – 1951, Octave 8′, Flûte Harmonique 8′, Bourdon 8′, Gemshorn 8′, Viole 8′, Mélophone 8′, Prestant 4′, Flûte 4′, Quinte 2 2/3′.
Jeux de Mutation: Doublette 2′, Larigot 1 1/3′, Fourniture 4 rangs.
Jeux d’Anches: Orphicléide 16′, Trompette Harmonique 8′, Cor Anglais 8′, Vox Angélique 8′, Clarinette 8′, Cromhorne 8′, Clairon Harmonique 4′, Trémolo.
Récit (in zwelkast):

Jeux de Fonds: Bourdon 16′, Diapason 8′, Flûte Travers 8′, Bourdon 8′, Dolciana 8′, Violon 8′, Voix Céleste 8′, Unda Maris 8′, Flûte Octaviante 4′, Gambe 4′.
Jeux de Mutation: Flageolet 2′, Piccolo 1′, Plein-Jeu 4 rangs, Carillon 3 rangs.
Jeux d’Anches: Basson 16′, Trompette Harmonique 8′, Basson-Hautbois 8′, Voix Humaine 8′, Clairon Harmonique 4′, Trémolo.
Bombarde:

Jeux de Fonds: Flûte Ouverte 16′, Principal 8′, Grosse Flûte 8′, Bourdon 8′, Gambe 8′, Prestant 4′, Flûte 4′, Tierce 3 1/5′, Gros Nasard 2 2/3′.
Jeux de Mutation: Octavin 2′, Cymbale 5 à 6 rangs, Cornet 5 rangs (discant).
Jeux d’Anches: Bombarde 16′, Grande Trompette 8′, Clairon 4′.
Pédale:

Jeux de 32-pieds: Contre Basse 32′, Contre Bombarde 32′.
Jeux de Fonds: Contre Basse 16′, Soubasse 16′, Quinte 10 2/3′, Octave Basse 8′, Violoncelle 8′, Grosse Flûte 8′, Quinte 5 1/3′, Octavin 4′, Flûte 4′, Nasard 2 2/3′.
Jeux d’Anches: Bombarde 16′, Trompette 8′, Quinte Trompette 5 1/3′, Clairon 4′.
Koppelingen: Positif au Pédal, Grand Orgue au Pédal, Récit au Pédal, Bombarde au Pédal, Positif au Grand Orgue, Récit au Grand Orgue, Bombarde au Grand Orgue, Récit au Positif, 8′ grave Bombarde au Grand Orgue, 8′ grave Récit au Grand Orgue.
Speelhulpen: Fonds (per klavier), Mutation (per klavier), Jeux 32 pieds, Sonette, Effets d’Orage, Grand Orgue à la Machine, Forte General d’Anches, Forte d’Anches (per werk).

(Bron technische gegevens: orgbase.nl; inv. 2000350; data 2016)

Het Oskar Metzler & Söhne-orgel van de kathedraal (1993)

Technische gegevens
Manuaalomang C-f”’

Hoofdwerk 14
Rugpositief 9
Bovenwerk 13
Pedaal 9 (6)
Totaal aantal stemmen 45 (42)
Pedaalomvang C-f’
Toetstractuur Mechanisch
Registertractuur Mechanisch
Windlade(n) Sleeplade
Toonhoogte a’ = 440 Hz
Temperatuur Werckmeister I

Dispositie
Hoofdwerk: Praestant 16′, Principal 8′ – Vanaf fis dubbelkorig, Hohlflöte 8′, Octave 4′ – Vanaf c dubbelkorig, Spitzflöte 4′, Quintflöte 2 2/3′, Superoktave 2′, Tertz 1 3/5′, Mixtur Major IV-V fach, Mixtur Minor IV-V fach, Cornet V fach (discant), Trompete 16′, Trompete 8′, Clairon 4′.
Rugpositief: Rohrflöte 8′, Praestant 4′ – Vanaf c dubbelkorig, Rohrflöte 4′, Nasard 2 2/3′, Doublette 2′, Tertz 1 3/5′, Larigot 1 1/3′, Zimbel IV fach, Cromorne 8′, Tremulant.
Bovenwerk: Bourdon 16′, Praestant 8′ – Vanaf e dubbelkorig, Gedackt 8′, Quintade 8′, Principal 4′, Nachthorn 4′, Nasard 2 2/3′, Octave 2′, Waldflöte 2′, Tertz 1 3/5′, Scharf VI fach, Trompete 8′, Vox Humana 8′, Tremulant.
Pedaal: Principal 16′ – C-dis transmissie, Subbas 16′, Octavbass 8′ – C-H transmissie, Octave 4′, Rauschpfeife V fach, Bombarde 16′, Trompete 16′ – transmissie, Trompete 8′, Clairon 4′.
Koppelingen: Hoofdwerk – Rugpositief, Hoofdwerk – Bovenwerk, Pedaal – Hoofdwerk, Pedaal – Rugpositief, Pedaal – Bovenwerk.

Bron technische gegevens: orgbase.nl; inv. 2000619; data 2014