8ste NACHT VAN DE KERKEN in Antwerpen
zaterdag 10 augustus 2019 van 18:00 tot 23:00.

SINT-JACOBSKERK

Universiteitswijk

Van de ‘Entrée des Dames’ naar het Trouwkoortje.

Hoewel een deel van de kerk, middenbeuk en zijbeuken, tijdelijk ‘verborgen’ zijn door de restauratie van de midden- en zijbeuken, krijgen we toch een bijzondere kijk op de werkzaamheden via de kijkdoos in de dwarsbeuk.

Maar vanavond gaan we toch vooral op zoek naar enkele plekken die voor de bezoekers onbekend zijn.

Voor de dames die veilig met de koets naar de kerk wilden komen, wordt in 1780 een speciale toegang voorzien, de ‘entrée des dames’, vanuit de Sint-Jacobsmarkt. Uit het ontruimde kerkhof aan deze noordzijde komt het prachtige Ecce Homobeeld dat nu de gang siert. Echt verborgen is de historische toegangspoort tot de kerk met haar neoclassicistische tongewelf en de stenen kandelaberkolommen. De Sint-Jacobskerk kocht deze poort in de 16de eeuw. Ze is afkomstig van het ‘Hof van Luik’ dat gelegen was nabij de huidige Arenbergstraat. Het was een ‘pied-à-terre’ van de prinsbisschop van Luik, Évrard de la Marck (1472-1538). Na diens dood wordt het afgebroken wanneer Gilbert Van Schoonbeke de Arenbergstraat aanlegt.

Ook in de kerk gaan we op zoek naar onbekende plekken en pareltjes. De eikenhouten biechtstoelen in de kooromgang zijn welbekend, maar weet je ook waar de ‘dovenbiechtstoel’ staat?

In het bijzonder rijke houtsnijwerk van het koorgestoelte (1658-1670) zongen de kanunniken eertijds tweemaal per dag de gebeden. De barokke overvloed van dit ongelooflijke kunstwerk van Artus I en Artus II Quellinus, verbergt tal van speelse details. Te midden van engelenkopjes, diertjes, maskers, planten en bloemen zijn meer dan vijftig engeltjes afgebeeld, waaronder twee … met bokkenpoten: satertjes.

Naast de Kapel van het Venerabel wordt in 1665-1670 een nieuw ‘Trouwkoor’ aangebouwd dat tegelijk dienst doet als grafkapel voor een adellijke familie. De rustige kapel met haar modieus tongewelf en omlijstingen van deuren in witte en zwarte marmer is verder rijkelijk gedecoreerd met wandschilderingen. In 1775 wordt het huidige tombevormige altaar geplaatst en als kers op de taart ‘doorbreekt’ Jacob III Herreyns het tongewelf met een trompe-l’oeil, een doorkijk naar de hemel.

De kerkmeesters waren gebonden door een eed die nog aan de wand van de kerkmeesterskamer hangt. De functie van deze ruimte illustreren we met het specifieke ambtsgewaad: de tabbaard.

In de aanpalende ontmoetingsruimte is er gelegenheid tot napraten bij een drankje.

TIP: ook de Sint-Lambertuskerk in Ekeren ligt op de oude Brabantse Jakobsroute naar Compostella. Ook daar is de familie Quellinus present met houtsnijwerk. En op wandelafstand kan u in de Keizerskapel of de Sint-Catharinakerk van het begijnhof genieten van muziekpareltjes.

Programma

Doorlopend van 18.00 u. tot 23.00 u.

  • Geregeld rondleidingen door TOPA-gidsen.
  • Vrij bezoek aan de kerk.

Praktisch

Sint-Jacobskerk

Adres: Lange Nieuwstraat 73, A-2000   

Trein NMBS

Antwerpen Centraal + premetro 3, 5, 9, 15 (Meir), of tram 11, 24 (Melkmarkt)

Tram De Lijn 11, 24 (Sint-Jacob); 3, 5, 9, 15 (premetro Meir)

Bus 1, 13 (Rooseveltplaats)

Fietsstation → VELO-Antwerpen Velo 27 – Lange Nieuwstraat 

meer informatie over deze kerk op deze pagina binnen de TOPA-website